1. admin

    admin Administrator Staff Member GÂY DỰNG

    Bài viết:
    8,977
    Nhận Likes:
    624
    Ratings:
    +676 / 15 / -27
    Nhiễu xạ là một hiện tượng quang học, nó xảy ra bởi ánh sáng bắt đầu phân tán khi đi qua một lỗ nhỏ (khẩu độ mở của ống kính). Bình thường hiệu ứng này không đáng kể, do khi ở khẩu độ nhỏ thì máy ảnh thường giảm thiểu quang sai ống kính để làm ảnh nét. Nhưng khi khẩu độ khá nhỏ thì hiện tượng này khiến ảnh mờ đi. Biết giới hạn này của ống kính có thể giúp người chụp tối đa hoá chi tiết và tránh phơi sáng quá lâu hoặc sử dụng ISO quá lớn.

    Hiện tượng nhiễu xạ

    Các tia sáng khi đi qua một khẩu độ nhỏ sẽ bắt đầu đảo và can thiệp lẫn nhau. Điều này càng rõ rệt hơn khi khẩu độ giảm tương đối rõ rệt so với bước sóng đi qua nó, mặc dù với khẩu độ lớn hiện tượng này vẫn tồn tại. Điều này được hiểu rõ hơn khi tìm hiểu về lý thuyết và định lý của Huygen (nằm ngoài nội dung của bài viết này).

    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] diffraction2.png [/TD]
    [TD="align: center"] diffraction3.png [/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]
    knife.jpg
    Ví dụ cụ thể hơn: khi sử dụng mũi dao nhọn dưới ánh sáng mặt trời hoặc một nguồn sáng bất kì khác chiếu vào (đèn pin, đèn flash...). Mặc dù điểm khác biệt ở đây là các cạnh thẳng chứ không phải lỗ nhỏ, nhưng hiện tượng nhiễu xạ khiến cho ánh sáng đi qua các cạnh của dao và tạo nên bóng mờ trên mặt phẳng nhận được.

    diffraction4.png

    airypattern2.jpg
    Airy disk

    Sự can thiệp lẫn nhau, đan vào nhau của ánh sáng tạo ra một mẫu nhiều đường tròn, gọi là đĩa Airy, được đặt theo tên của Sir George Biddell Airy. Hình tròn tại trung tâm được gọi là đĩa Airy, các đường tròn xung quanh tạo thành mẫu mô hình Airy.

    Kích thước của đĩa Airy phụ thuộc duy nhất vào khẩu độ, và có thể được tính ướng lượng khoảng bằng số f-stop chia cho 1500. Ví dụ với khẩu độ là f/22, thì đĩa Airy có đường kính khoảng: 0.0015mm. Nếu đường kính đĩa Airy trở nên lớn hơn so với kích thước điểm ảnh, thì hình ảnh sẽ bị mờ.

    Thực tế

    Có lẽ lý thuyết cũng chỉ nên dừng lại ở đây, và chúng ta nên tìm hiểu thực tế như thế nào. Sau đây là hình ảnh chụp ở nhãn chai ở các khẩu độ khác nhau, bạn sẽ thấy rằng khi ở khẩu độ càng nhỏ, hiện tượng nhiễu xạ càng lớn.

    comparison2.jpg

    Trong các hình ảnh trên, hình ảnh bắt đầu mất độ nét có thể ở khoảng khẩu độ f/11, thế nhưng lại chấp nhận được ở f/16. Nhưng từ f/22 trở đi thì độ sắc nét trở nên tồi tệ hẳn.

    Tuy nhiên, cũng đừng quên rằng sử dụng một số ống kính mở khẩu độ rộng cũng có thể làm giảm độ nét. Điều quan trọng là biết khẩu độ tối ưu của ống kính sử dụng.

    Một lý do để sử dụng khẩu độ nhỏ đó chính là để nâng cao độ sâu trường ảnh (khoảng nét dầy hơn), vì vậy điều quan trọng là cần biết độ sâu trường ảnh bạn cần chụp và từ đó tính khẩu độ tương ứng.

    Ví dụ, với đối tượng chụp đứng cách xa 25m và sử dụng khẩu f/8. Nếu sử dụng lens 100mm sẽ cho độ sâu trường ảnh từ 17.9m đến 41.6m, tức là độ dày khoảng 23.7m.

    Tuy nhiên, nếu đổi sang ống 75mm, độ sâu trường ảnh sẽ từ 14.6m đến 85.9m, tức là độ dày khoảng 71.3m, gần gấp 3 lần so với ống 100mm.

    Nếu chụp một đối tượng đòi hỏi thời gian phơi sáng dài hơn dưới ánh sáng ban ngày, thường thì người chụp sẽ đặt tốc độ mong muốn và điều chỉnh khẩu độ, tuy nhiên do hiện tượng nhiễu xạ nên khẩu độ được dùng không được dưới f/8 và lớn hơn f/11. Có thể phải sử dụng bộ lọc ND hoặc chờ cho ánh sáng dịu hơn để bức ảnh chụp được rõ ràng hơn ở tốc độ mong muốn.

    diffraction1.png

    Tuy nhiên, với cảm biến của máy ảnh, hiện tượng nhiễu xạ đối với từng màu sắc lại không giống nhau. Các ánh sáng có bước sóng dài hơn sẽ gây hiện tượng nhiễu xạ nhiều hơn.

    Kết luận

    Hiện tượng nhiễu xạ là vấn đề cần nhận thức tránh (và nó cũng dễ tránh), giúp người chụp chọn khẩu độ thích hợp, tương tự như việc điều chỉnh ISO và tốc độ chụp. Có khá nhiều công cụ để tính toán, nhưng cách tốt nhất để nhận biết và sử đụng tối ưu là bạn cần trải nghiệm với ống kính cần sử dụng với một đối tượng xác định.

    Đây là một nội dung trong loạt bài viết cùng tìm hiểu và nâng cao trình độ chụp ảnh!

    handheld.vn lược dịch & biên tập​
     

Chia sẻ trang này