1. admin

    admin Administrator Staff Member

    Bài viết:
    8,476
    Nhận Likes:
    620
    Ratings:
    +672 / 15 / -26
    Có rất nhiều tranh luận xung quanh kỹ thuật phơi sáng (Exposure) như thế nào là "đúng". Các kỹ thuật chính bao gồm:

    1. Phơi sáng thừa một chút - Expose To The Right (ETTR)
    2. Phơi sáng thiếu một chút - Slightly Under Exposure
    3. Phơi sáng chuẩn - Standard Exposure

    Mỗi kỹ thuật này phát triển một khía cạnh khác nhau của hình ảnh, và nó có thể có một tác động rất lớn lên chất lượng của bức ảnh.
    exposure_shuffleboard1d.jpg

    Có thể ví von kỹ thuật này khó như đi trên dây, làm sao giữ được thăng bằng để không bị ngã vậy.

    Thuộc tính của ảnh kỹ thuật số

    Có 03 đặc điểm chính đằng sau các kỹ thuật phơi sáng trên đó là:

    I. Tone tối dần khiến hình ảnh bị nhiễu (noise) càng cao.

    1.png

    II. Tone sáng dần có thể khiến ảnh bị clipping, một số chuyển sang màu trắng (highlight clipping), hoặc một số kênh màu bị bão hoà (không phân biệt được).

    2.png

    III. Sử dụng không đầy đủ Dynamic Range nên làm giảm chất lượng ảnh, và vấn đề này kết hợp với thực tế là máy ảnh bắt được ít Tone màu tối hơn so với mắt người.

    3.png

    Điều quan trọng là biết làm thế nào để kiểm soát phơi sáng để tận dụng lợi thế của những thuộc tính trên. Lý tưởng nhất, người ta chụp sử dụng phơi sáng chuẩn để chụp những tông sáng nhất có thể, nhưng không bị clipping. Tuy nhiên, điều này có vẻ không được thực tế, vì (i) khi chụp người chụp thường không biết chính xác phân phối tông sáng trước khi bấm máy, (ii) chụp một bức ảnh thứ hai không phải lúc nào cũng có thể chụp được, và (iii) khó có thể dùng phơi sáng chuẩn với dynamic range của máy ảnh lần đầu tiên.

    Quyết định thế nào phụ thuộc vào từng chiến lược. Đặc điểm nào phục vụ cho mục đích nào để không phải trả giá ở các đặc điểm khác. Trong 3 phần tiếp theo, chúng ta sẽ thảo luận về giá trị tương đối và sự liên quan của 3 kỹ thuật/chiến lược phơi sáng.

    Phơi sáng thừa một chút - Expose To The Right (ETTR)

    Chiến lược chính: Mục tiêu là phơi sáng làm sao để biểu đồ histogram dịch chuyển sang phải càng nhiều càng tốt, nhưng không tạo ra clipping hightlight, thậm chí có thể chụp được ảnh bị phơi sáng quá mức (over exposure). Khi xử lý ảnh hậu kỳ, áp dụng bù sáng âm để nhận được hình ảnh phơi sáng chuẩn.

    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] exposure_right2b.jpg
    exposure_over1.png
    Phơi sáng theo chiến thuật ETTR[/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="align: center"] exposure_right1b.jpg
    exposure_standard1.png
    Bù sáng âm để đưa về phơi sáng chuẩn[/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]

    Điểm mạnh

    • Chụp được tối đa số Tone. Chú ý: một số máy ảnh DSLR có độ phân giải 14 bits để phân mức tone khi dùng file RAW, do đó cần tận dụng tối đa khả năng độ phân giải cao đó.
    • Giảm thiểu nhiễu (noise) ảnh vì tone ảnh sáng sẽ tối hơn khi được bù sáng âm ở giải đoạn xử lý ảnh. Tỉ lệ giảm nhiễu phụ thuộc vào việc phơi sáng quá mức nhưng không làm clipping.

    Điểm yếu

    • Rủi ro rất cao là sẽ bị highlight clipping, đặc biệt trong một số kênh màu độc lập (điều này cso thể dẫn đến việc màu sắc trở nên không thực).
    • Đòi hỏi nhiều ánh sáng hơn bình thường, và có thể đòi hỏi cả ISO cao hơn. (để giảm nhiễu).
    • Điều chỉnh khó khăn hơn khi đối tượng bị phơi sáng quá mức.
    • Có thể đòi hỏi chụp nhiều (sau khi kiểm tra biểu đồ histogram) để đạt được biểu đồ histogram ưng ý. Cũng yêu cầu kiểm tra cả biểu đồ màu độc lập để tránh bị clipping ở một kênh màu.

    Phơi sáng thiếu một chút - Slightly Under-Expose

    Chiến lược chính: Mục tiêu là phơi sáng thiếu một chút bằng cách sử dụng bù sáng âm (có thể trong khoản -1/3 đến -1/2 stops) khi chụp. Khi xử lý ảnh hậu kỳ, đưa hình ảnh trở lại phơi sáng chuẩn.

    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] exposure_right3b.jpg
    exposure_under1.png
    Phơi sáng thiếu một chút [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="align: center"] exposure_right1b.jpg
    exposure_standard1.png
    Phơi sáng tiêu chuẩn sau khi bù sáng[/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]

    Điểm mạnh

    • Bảo vệ ảnh không bị highlight và clipping trên các kênh màu độc lập.
    • Cần ít ánh sáng hơn bình thường, và có thể ISO thấp hơn (có thể khiến ảnh nhiễu hơn).

    Điểm yếu

    • Tăng noise trên hình ảnh bởi vì tone sẽ được làm sáng hơn sau khi bù sáng ở giai đoạn hậu kỳ.
    • Ảnh tối hơn khi kiểm tra trên máy ảnh lúc chụp.
    • Máy ảnh chụp được ít tone hơn.

    Sử dụng phơi sáng tiêu chuẩn

    Chiến lược: Mục tiêu chính là đạt được mức phơi sáng chuẩn ngay khi chụp để không cần bù sáng ở hậu kỳ.


    exposure_right1b.jpg

    Mức phơi sáng chính xác thường thu được khi tone xám trung trong ảnh cũng chính là tone xám trung trên biểu đồ histogram. Bạn nên xem qua các bài viết về Biểu đồ histogram: Tone & Độ tương phảnĐo sáng để hiểu hơn. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có mức phơi sáng đúng cho mọi hình ảnh, mà nó phụ thuộc vào từng mục đích nghệ thuật của người chụp (đặc biệt khi chụp đêm hay chụp trong điều kiện thiếu sáng).

    Điểm mạnh

    • Hình ảnh đạt được mức phơi sáng như mong muốn ngay trên máy ảnh. Điều này khiến cho việc xử lý hậu kỳ dễ dàng hơn và cũng dễ xem hơn ngay sau khi chụp.
    • Không yêu cầu bạn phải chụp ở chế độ RAW.

    Điểm yếu

    • Vẫn bị rủi ro về highlight clipping hoặc một kênh màu riêng biết khi chụp một cảnh có độ tương phản cao, đặc biệt khi hệ thống đo sáng của máy ảnh bị nhầm lẫn làm phơi sáng quá mức một chút.

    Highlight Clipping

    Đôi khi một chút highlight clipping lại là OK và thậm chí có vẻ tự nhiên. Đặc biệt là highlight (ví dụ như phản xạ của ánh sáng trên kim loại hoặc nước), khu vực quanh mặt trời (chẳng hạn như hoàng hôn) và các nguồn sáng trực tiếp khác (như đèn đường)... clipping đó lại khiến hình ảnh đẹp hơn. Đấy lại thường là cần thiết để đảm bảo mọi thứ khác đủ sáng.

    exposure_sunset1.jpg
    Ví dụ về chấp nhận highlight

    Ở một số trường hợp khác, clipping có thể không phải là ý tưởng sử dụng trong ảnh, nhưng dường như không thể tránh được, hoặc ngược lại những vùng tối xảy ra do nhiễu mạnh hoặc mất chi tiết ảnh. Trong những trường hợp này, một phần khó là quyết định để clipping bao nhiêu là chấp nhận được.

    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] exposure_colorclipping1.jpg
    Highlight Clipping - đẹp hơn so với hình bên cạnh sau khi bù sáng âm[/TD]
    [TD="align: center"] exposure_colorclipping2.jpg
    Highlight Clipping vẫn xuất hiện ngay cả sau khi bù sáng âm
    [/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]

    Cũng phải cẩn thận để tránh bị clipping ở các kênh màu độc lập (xem thêm trong bài tìm hiểu biểu đồ histogram: Độ sáng & Màu sắc), do nó có thể dẫn đến việc làm thay đổi màu sắc tự nhiên khi các khu vực đó cần làm tối hơn trong quá trình xử lý hậu kỳ. Điều này có thể xảy ra rất dễ khi cố gắng đẩy biểu đồ histogram sang phải. Ở ví dụ dưới dây, thậm chí phơi sáng thiếu một chút cũng dẫn đến kết quả không muong muốn khi trong ảnh có cả đám mây sáng và cực tối.

    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] exposure_highlights1.jpg
    Xảy ra clipping trong một kênh màu[/TD]
    [TD="align: center"] exposure_highlights2.jpg
    Màu sắc bị mất tự nhiên khi thử khắc phục
    [/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]

    Hình ảnh bên trái khi xem biểu đồ histogram thì không vấn đề gì, vì mây không bao giờ trắng toát, nhưng một kênh màu bị clipping. May mắn trong hình ảnh trên là tai nạn này không phải là vấn đề, nhưng trong một số trường hợp khác sẽ không khắc phục được.

    Kết luận: Tối ưu chiến lược phơi sáng

    Để tối ưu chiến lược phơi sáng cần phải thích nghi dựa trên chính đối tượng và hoàn cảnh chụp. Điều quan trọng là có một nắm bắt tốt các yếu tố - nhiễu (noise) , mức tone, highlight clipping - và chọn chiến lược/kỹ thuật phù hợp nhất có thể sử dụng để giữ được chất lượng hình ảnh cần thiết.

    Khi cân nhắc kết quả của việc higtlight clipping với nhiễu, để giảm thiểu việc mất chi tiết ảnh sau này. Chọn kỹ thuật phơi sáng thiếu một chút cũng là một cách tiếp cận tốt trong trường hợp này. Vì (i) khi ta sử dụng file RAW và có thể áp dụng bù sáng sau, (ii) không kiểm tra biểu đồ histogram để điều chỉnh lại phơi sáng, và (iii) cảnh chụp không bị high-key. Tuy nhiên, nếu ánh sáng có độ tương phản thấp (chẳng hạn một ngày u ám), và không có phản chiếu cao, thì có thể sử dụng phơi sáng chuẩn.

    Mặt khác, trong các tình huống đặc biệt, phơi sáng thiếu cũng có thể gây hại như trường hợp hightlight, khi nó có thể phá huỷ hết các chi tiết tại những khu tối. Nói chung, nếu dynamic range rộng hơn, sử dụng kỹ thuật ETTR sẽ mang lại kết quả tốt hơn. Đối với những cảnh đó, cần phải kiểm tra histogram mỗi lần bấm máy.

    Một số kỹ thuật khác được bàn riêng ở chủ đề khác:


    • AEB - Auto Exposure Bracketing. Hầu hết các máy ảnh số có một lựa chọn tự động chụp thêm cảnh phơi sáng thiếu hoặc quá độ, ngay sau khi chụp phơi sáng tiêu chuẩn. Đây là một lựa chọn hữu ích, nhưng tốn nhiều bộ nhớ hơn.

    • Chồng ảnh - Image Stacking. Một cách khác để làm giảm nhiễu ảnh và tăng số lượng Tone chụp được, nhưng không gặp rủi ro highlight clipping, là sử dụng mức trung bình ảnh. Nhưng cách này phải dùng tripod và chỉ dùng trong những trường hợp đặc biệt. Chúng ta sẽ tìm hiểu cách sử dụng mức trung bình ảnh ở một bài viết khác.

    • HDR - High Dynamic Range. Đây là một kỹ thuật mới, rất mạnh mẽ và có khả năng cung cấp hầu như vô tận dynamic range mà không bị highlight clipping. Kỹ thuật này cũng cần sử dụng tripod. Chúng ta cũng tìm hiểu về chủ đề HDR này ở một bài việc riêng.

    Đây là một nội dung trong loạt bài viết cùng tìm hiểu và nâng cao trình độ chụp ảnh!

    handheld.vn lược dịch & biên tập​
     

Chia sẻ trang này