1. admin

    admin Administrator Staff Member GÂY DỰNG

    Bài viết:
    8,977
    Nhận Likes:
    624
    Ratings:
    +676 / 15 / -27
    Lens Filter (bộ lọc ống kính) được dùng khá phổ biến trong nhiếp ảnh, và là một thành phần quan trọng trong túi máy ảnh của nhiếp ảnh gia. Chúng bao gồm các bộ lọc Polarize (phân cực) để giảm độ chói và tăng độ bão hoà (saturation), hoặc bộ lọc UV đơn giản để bảo vệ mặt trước của ống kính. Trong bài này chúng ta sẽ làm quen với các bộ lọc và những tác dụng của chúng mà chúng ta không thể tạo được khi sử dụng các kỹ thuật chỉnh sửa sau này. Các vấn đề thường gặp, nhược điểm và kích thước của bộ lọc cũng được thảo luận tại cuối bài viết.

    Tổng quan: Các kiểu bộ lọc

    Các kiểu bộ lọc phổ biến nhất được dùng trong nhiếp ảnh là: Phân cực (tuyến tính/vòng tròn), UV, ND (Neutral Density), GND (Graduated Neutral Density) và Warming/Cooling (bộ lọc màu). Ví dụ sử dụng từng loại được liệt kê trong bảng sau:

    [TABLE="class: grid, width: 650, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"]Kiểu bộ lọc[/TD]
    [TD="align: center"]Mục đích chính[/TD]
    [TD="align: center"]Đối tượng chụp[/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    Polarizers
    (Linear & Circular)​
    [/TD]
    [TD="align: center"]Giảm chói
    Tăng bão hoà[/TD]
    [TD="align: center"]Bầu trời / Mặt nước / Tán lá
    Chụp ảnh phong cảnh[/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="align: center"]Neutral Density (ND)[/TD]
    [TD="align: center"]Mở rộng thời gian phơi sáng[/TD]
    [TD="align: center"]Thác nước, sông nước
    dưới ánh sáng trắng[/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="align: center"]Graduated Neutral
    Density (GND)[/TD]
    [TD="align: center"]Điều chỉnh ánh sáng gradient
    Giảm mờ[/TD]
    [TD="align: center"]Chụp ảnh phong cảnh
    có nhiều ánh sáng[/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="align: center"]UV/Haze[/TD]
    [TD="align: center"]Cải thiện độ rõ ràng
    Bảo vệ ống kính[/TD]
    [TD="align: center"]Bất kỳ mục đích gì[/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="align: center"]Warming/Cooling[/TD]
    [TD="align: center"]Thay đổi cân bằng trắng[/TD]
    [TD="align: center"]Phong cảnh, dưới nước,
    điều kiện sáng đặc biệt[/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]
    Bộ lọc Polarize (Linear & Circular)

    Bộ lọc phân cực có lẽ là loại quan trọng nhất trong bất kỳ loại lọc nào dành cho chụp phong cảnh. Nó làm giảm lượng ánh sáng phản xạ đi vào trong hình ảnh chụp được. Tương tự như kính mát (râm) phân cực, tính phân cực làm cho bầu trời trở nên trong xanh và sâu hơn, nó làm giảm độ chói và tính phản xạ của mặt nước và các bề mặt khác, làm giảm độ tượng phản giữa trời và đất.
    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] filters_polarizeroff.jpg
    Ảnh chụp ko có bộ lọc phân cực[/TD]
    [TD="align: center"] filters_polarizeron.jpg
    Có sử dụng bộ lọc phân cực
    [/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]

    Chú ý về cách bầu trời trở nên xanh sẫm hơn như thế nào, các tán lá / đá bão hoà màu sắc như thế nào phụ thuôc vào cường độ của tính phân cực, và có thể rất khác nhau khi xoay bộ lọc để điều chỉnh.

    Hiệu quả của tính phân cực cũng tăng và giảm đáng kể phụ thuộc vào hướng máy ảnh đang ngắm và vị trí của mặt trời. Hiệu quả mạnh nhất khi máy ảnh ngắm vào hướng vuông góc với hướng chiếu của ánh sáng mặt trời. Điều này có nghĩa là nếu mặt trời chiếu trực tiếp trên đầu, thì hiệu quả phân cực sẽ lớn nhất khi ngắm về đường chân trời ở mọi hướng.

    Tuy nhiên, bộ lọc phân cực có thể ảnh hưởng xấu đến hình ảnh. Do phân cực làm giảm đáng kể lượng ánh sáng đi vào máy ảnh, thường là từ 2-3 f-stop (khoảng 1/4 đến 1/8 lượng ánh sáng). Do đó khả năng ảnh chụp bị mờ nếu giữ bằng tay là khá cao, nên có thể hạn chế nhiều trong việc chụp các bức ảnh có tính hành động.

    Thêm vào đó, sử dụng bộ lọc phân cực với ống kính góc rộng có thể làm cho bầu trời không đồng đều và nhìn không thực do xuất hiện vùng tối. Ví dụ như trong ảnh dưới đây, bầu trời có vẻ hơi bất thường vì tính không đồng đều và quá tối ở phía trên đầu.

    stitching_polarizer.jpg

    Bộ lọc phân cực linear & circular: Với bộ lọc phân cực circular tính phân cực được thiết kế đều do đó hệ thống đo sángtự động lấy nét của máy ảnh vẫn có thể hoạt động tốt. Nhưng với bộ lọc phân cực tuyến tính (linear), có giá rẻ hơn, máy ảnh có chức năng đo sáng và tự động lấy nét TTL (Through The Lens) sẽ hoạt động không đúng, nghĩa là gần như tất cả các dòng máy DSLR. Do đó người chụp có thể phải bỏ tính năng đo sáng và tự động lấy nét mà phải sử dụng hoàn toàn bằng chế độ manual.

    Bộ lọc Neutral Density (ND)

    Bộ lọc ND làm giảm lượng ánh sáng đi vào máy ảnh một cách đồng đều. Điều này rất hữu ích khi chụp ở chế độ phải phơi sáng một thời gian đủ dài, nếu không có bộ lọc này thì ở một phạm vi nhất định và khẩu độ có thể (thường là ở ISO thấp nhất) ảnh không đạt được mục đích.

    Tình huống sử dụng bộ lọc ND đặc biệt hữu ích là:

    • Làm mịn chuyển động của nước ở thác nước, sông, biển, đại dương...
    • Đạt được độ sâu trường ảnh nông hơn nhưng với ánh sáng rất tươi.
    • Làm giảm nhiễu xạ (nguyên nhân làm giảm độ nét ảnh) khi mở rộng khẩu độ.
    • Làm cho đối tượng chuyển động mờ đi hoặc không nhìn thấy (ví dụ như người hoặc xe cộ).
    • Làm mờ để thể hiện tính chuyển động của các đối tượng

    filters_ndexample.jpg
    Ví dụ sử dụng bộ lọc ND

    Tuy nhiên, chỉ sử dụng bộ lọc ND khi thực sự cần thiết bời vì tính loại bỏ ánh sáng của nó. Ngoài ra, một số bộ lọc ND có thể làm thay đổi một chút màu sắc.

    Biết được bao nhiêu lượng sáng bị chặn bởi bộ lọc ND là hơi khó khăn vì mỗi nhà sản xuất liệt kê chúng ở các dạng thông số khác nhau.
    [TABLE="class: grid, width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="colspan: 2"]
    Lượng sáng bị chặn
    [/TD]
    [TD]
    Hoya, B+W and Cokin
    [/TD]
    [TD]
    Lee, Tiffen
    [/TD]
    [TD]
    Leica
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    f-stops
    [/TD]
    [TD]
    Tỉ lệ
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    1​
    [/TD]
    [TD]
    1/2​
    [/TD]
    [TD]
    ND2, ND2X​
    [/TD]
    [TD]
    0.3 ND​
    [/TD]
    [TD]
    1X​
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    2​
    [/TD]
    [TD]
    1/4​
    [/TD]
    [TD]
    ND4, ND4X​
    [/TD]
    [TD]
    0.6 ND​
    [/TD]
    [TD]
    4X​
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    3​
    [/TD]
    [TD]
    1/8​
    [/TD]
    [TD]
    ND8, ND8X​
    [/TD]
    [TD]
    0.9 ND​
    [/TD]
    [TD]
    8X​
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    4​
    [/TD]
    [TD]
    1/16​
    [/TD]
    [TD]
    ND16, ND16X​
    [/TD]
    [TD]
    1.2 ND​
    [/TD]
    [TD]
    16X​
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    5​
    [/TD]
    [TD]
    1/32​
    [/TD]
    [TD]
    ND32, ND32X​
    [/TD]
    [TD]
    1.5 ND​
    [/TD]
    [TD]
    32X​
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD]
    6​
    [/TD]
    [TD]
    1/64​
    [/TD]
    [TD]
    ND64, ND64X​
    [/TD]
    [TD]
    1.8 ND​
    [/TD]
    [TD]
    64X​
    [/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]
    Nói chung khi chụp thác nước không cần loại có thông số f-stop lớn, nên hầu hết các nhiếp ảnh gia chỉ giữ một hoặc hai loại bộ lọc ND là đủ. Với loại chặn được lượng sáng lớn có thể giúp chụp được một bức ảnh cần phơi sáng lâu ngay cả trong điều kiện ánh sáng ban ngày.

    Bộ lọc Graduated Neutral Density (GND)

    Bộ lọc GND hạn chế lượng ánh sáng đi vào ảnh theo một mô hình hình học rất mượt mà. Đôi khi còn được gọi là bộ lọc split. Cảnh lý tưởng để sử dụng bộ lọc GND là sự pha trộn tuyến tính ánh sáng từ tối đến sáng như trong ảnh phong cảnh sau.

    filter1.png

    Trước khi có máy ảnh số, các bộ lọc GND là rất cần thiết để chụp những phong cảnh được chiếu sáng đáng kể. Với máy ảnh số người chụp có thể chụp riêng hai bức ảnh và trộn vào nhau bằng cách sử dụng kỹ thuật trộn tuyến tính trong photoshop. Nhưng kỹ thuật này không thể áp dụng khi thay đổi ánh sáng nhanh hoặc đối tượng di chuyển (trừ khi sử dụng chung một file RAW và tạo hai bực ảnh khác, nhưng cách này làm ảnh hay bị nhiễu). Nên nhiều người thích sử dụng bộ lọc GND để chụp được ngay hình ảnh mong muốn.

    Bộ lọc GND cũng có nhiều loại. Thông số quan trọng đầu tiên đó là cách đổi màu từ sáng sang tối nhanh như thế nào, thường được gọi với thuật ngữ "soft edge" - từ từ, và hard edge - nhanh/đột ngột. Lựa chọn loại nào phụ thuộc vào việc thay đổi ánh sáng trong cảnh chụp ra sao, sự phân chia giữa vùng tối của đất và vùng sáng của bầu trời như thế nào... Ngoài ra, sự pha trộn có thể được bố trí thành hình tròn hoặc thêm hoặc loại bỏ ánh sáng tại các cạnh của ống kính.
    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] filters_gndsoftedge.jpg
    Soft Edge GND[/TD]
    [TD="align: center"] filters_gndhardedge.jpg
    Hard Edge GND
    [/TD]
    [TD="align: center"] filters_gndradial.jpg
    Radial Blend GND
    [/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]
    Chú ý: Màu trắng có nghĩa là trong suốt, ánh sáng đi qua 100%

    Thuật ngữ soft edge hay hard edge cũng không được tiêu chuẩn hoá và phụ thuộc vào từng hãng. Do đó cần phải xem chi tiết hiệu ứng của từng loại, người dùng có thể xem các hình ảnh minh hoạ của các bộ lọc tương ứng trên website giới thiệu sản phẩm của hãng.
    [TABLE="width: 600, align: center"]
    <tbody>[TR]
    [TD="align: center"] filters_gndblacktopsfilter.jpg [/TD]
    [TD="align: center"] filters_gndblacktops.jpg [/TD]
    [/TR]
    </tbody>[/TABLE]
    Bộ lọc GND được dùng để chụp bức ảnh tương ứng
    Chú ý: phần chóp của các ngọn núi bị chuyển thành màu đen do hiệu ứng của bộ lọc GND

    Thông số quan trọng thứ hai đó là lượng sáng khác nhau giữa hai đầu của bộ lọc. Sự khác nhau này được thể hiện giống như với bộ lọc ND ở phần trước. Một bộ lọc có thông số "0.6 ND Grad" có nghĩa là bộ lọc GND có sự khác biệt lượng sáng bị chặn giữa vùng sáng nhất và tối nhất là 1/4 hay 2 f-stop.

    Bộ lọc UV/Haze

    Ngày nay, bộ lọc UV chủ yếu được sử dụng để bảo vệ phía trước của ống kính do nó rất trong và không làm ảnh hưởng đến hình ảnh màu sắc. Thời máy ảnh phim, bộ lọc UV làm tăng độ tương phản và giảm thiểu tia UV có hại. Với máy ảnh số, cảm biến máy ảnh gần như không nhạy cảm với tia UV nên bộ lọc UV là không cần thiết.

    filters_uvfilter.jpg Tuy nhiên, bộ lọc UV có khả năng làm giảm chất lượng hình ảnh vì tăng khả năng bị loé sáng, thêm sắc thái màu sắc hoặc giảm độ tương phản. Bộ lọc Multicoated UV có thể làm giảm đáng kể hiện tưởng loé sáng và giảm thiểu tối đa khả năng làm giảm chất lượng hình ảnh. Những bộ lọc UV chất lượng cao còn được giới thiệu là không làm chuyển đổi màu sắc.

    Do đó, với máy ảnh số bộ lọc UV thường được ca tụng ưu điểm bảo vệ ống kính là chính. Với các ống kính đắt tiền, điều này là cần thiết bị chi phí thay bộ lọc không đáng kể nếu để hỏng hóc phải sửa chữa ống kính. Còn với các ống kính rẻ tiền hơn, việc sử dụng bộ lọc UV dường như là sở thích của từng cá nhân.

    Bộ lọc Warming/Cooling

    Bộ lọc Warming/Cooling làm thay đổi cân bằng trắng của ánh sáng. Nên được sử dụng để chỉnh sửa hoặc chuyển đổi màu sắc, ví dụ như sử dụng bộ lọc warm vào một ngày nhiều mây để khiến hình ảnh như chụp lúc hoàng hôn.
    filters_colorcast.jpg
    Màu cam được chuyển đổi từ màu đơn sắc natri thông qua bộ lọc

    Các bộ lọc loại này thường ít quan trọng đối với máy ảnh số, do tính năng tự động điều chỉnh cân bằng trắng, và cso thể điều chỉnh lại cân bằng trắng sau khi chụp khi sử dụng chế độ chụp RAW. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn có thể sử dụng bộ lọc này ví dụ như ở ảnh trên hoặc khi chụp ảnh dưới nước.

    Một số vấn đề khi sử dụng bộ lọc

    Bộ lọc chỉ được sử dụng khi cần thiết bởi vì nó có thể ảnh hưởng xấu đến hình ảnh. Do lắp bộ lọc là gắn thêm một mặt thuỷ tinh vào giữa cảm biến và đối tượng, nên có khả năng làm giảm chất lượng ảnh. Điều này thường thể hiện bằng hình thức thay đổi sắc thái màu sắc nhẹ, một màng sương hoặc làm giảm độ tương phản của hình ảnh, và tăng khả năng loé sáng do ánh sáng vô tình phản chiếu bên trong bộ lọc.

    filters_vignetting.jpg

    Bộ lọc cũng có thể gây tối một cách vật lý ở các cạnh của hình ảnh chụp được, như minh hoạ ở hình trên. Điều này có thể là do việc chồng bộ lọc phân cực lên bộ lọc UV bên trong, trong khi đó lại sử dụng ống kính góc rộng nên khiến cạnh của bộ lọc nằm trong khung hình.

    Chú ý khi lựa chọn kích thước của bộ lọc cho ống kính

    filters_diameter.png Bộ lọc nói chung thường được lắp vào ống kính theo hai cách: vặn vào hoặc đặt trước ống kính (front filter). Loại đặt trước khá linh hoạt và dùng được cho nhiều loại ống kính khác nhau, nhưng vì thế nên hơi cồng kềnh do nó cần được giữ ở phía trước ống kính. Loại vặn vào bảo vệ ống kính khá tốt, tuy nhiên, lại phụ thuộc vào từng kích thước cụ thể của ống kính.

    Kích thước của bộ lọc được thể hiện chính là đường kính của nó. Giá trị của đường kính được dùng thứ nguyên milimet, thường trong khoảng từ 46mm đến 82mm. Có thể bổ sung thêm vòng đệm để lắp bộ lọc vào các ống kính có kích thước lớn hơn hoặc nhỏ hơn so với đường kính của bộ lọc.

    Độ dày của bộ lọc cũng là một thông số quan trọng. Với loại bộ lọc siêu mỏng được thiết kế đặc biệt cho các ống kính góc rộng mà không tạo ra hiện tượng tối ở các cạnh/góc. Do đó, giá thành cũng đắt hơn khá nhiều so với loại thông thường, và loại này thường không cho chồng thêm filter hoặc thậm chí không đóng được nắp của ống kính.

    Chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn từng loại bộ lọc thông dụng ở một chủ đề khác...

    Đây là một nội dung trong loạt bài viết cùng tìm hiểu và nâng cao trình độ chụp ảnh!

    handheld.vn lược dịch & biên tập​
     
  2. sangvahoang

    sangvahoang Thành viên tích cực GÂY DỰNG

    Bài viết:
    52
    Nhận Likes:
    22
    Ratings:
    +26 / 0 / -0
    muốn chụp rõ mây thì dùng filter gì vậy bro ?
     
  3. paradise_ndk

    paradise_ndk Thành viên tích cực MÁY HỎNG GÂY DỰNG

    Bài viết:
    51
    Nhận Likes:
    19
    Ratings:
    +19 / 0 / -0
    rất hữu ích, cảm ơn chủ topic nhiều ạ
     
  4. falasa

    falasa Tcam Watch GẮN KẾT GÂY DỰNG

    Bài viết:
    123
    Nhận Likes:
    196
    Ratings:
    +203 / 4 / -1
    Bác dùng filter CPL (circular polarizer) nhé, nó làm cho mây trên bầu trời hiện rõ lên, sậm màu hơn.
     

Chia sẻ trang này